Stad tussen Damsterdiep en Nieuwe Diep

Hoewel Appingedam niet groot is, is het wel een stad, met de bijbehorende rechten. In vroeger tijden werd er druk gehandeld. Tussen Damsterdiep en Nieuwe Diep zijn de sporen van het levendige verleden nog goed te traceren. En is ook in het heden van alles te beleven.


Als handelsstad en bestuurlijk centrum van het gewest Fivelingo was Appingedam lang een flinke concurrent van Groningen, de enige andere echte stad in de provincie. In hoogtijperioden klonk het het geschreeuw van handelaren en de nijvere geluiden van handwerkslieden overal tussen de gevels. Aan de kades werden runderen, varkens, boter, spek, bier, kaas en hout uit de schepen getakeld. Veel werd meteen verhandeld in de waag, de overige goederen gingen eerst de pakhuizen in, aan het Damsterdiep. Langs het water van dit diep stonden ook steen- en pannenbakkerijen, kalkovens en scheepswerven. De stad telde zes bierbrouwerijen, twee jeneverstokerijen, een azijnmakerij, leerlooierijen, touwslagerijen en weverijen. In de 18de eeuw werden er nog vijftig zeeschepen bevracht voor de handel met het Oostzeegebied en bijna dagelijks gooiden de beurtveerschepen hun trossen los voor de vaste pendeldiensten met passagiers, post en vee naar Sneek, Amsterdam en het Duitse Leer. Maar langzaamaan liep de bedrijvigheid terug.

Pelikaan met jongen

In de Stadshaven achter de Nicolaïkerk liggen nu plezierjachten en glijdt een enkele kano onder de witte ophaalbrug met de naam Nieuwedieptil door. Tegenover het paviljoen meert een rondvaartboot af. Tussen haven en kerk ligt een klein plantsoentje met achtkantige muziektent. Uit een dode boomstam is heel kunstig het wapen van de stad - een pelikaan met drie jongen - gesneden. Wie door het centrum wandelt, ziet de sporen uit vroeger eeuwen nog duidelijk terug: smalle straatjes, oude gevels (Solwerderstraat! Gouden Pand!), de kleine bruggetjes over het Damsterdiep en de drie beroemde hangende keukens. De panden waar de keukens - hoog boven het water - aan hangen, deden ooit dienst als pakhuizen. Toen ze te klein werden, was uitbreiden aan de Solwerderstraat, de smalle dijk aan de noordzijde van het Damsterdiep geen optie. Dus werd de extra ruimte aan de achtergevel, boven het water, geplakt. 

Bijzonder trio

Een wandeling door het centrum en langs de winkels op de smalle Dijkstraat (de zuidelijke dijk van het Damsterdiep) is niet compleet zonder een kijkje bij de Nicolaïkerk. De kerk vormt een bijzonder trio met de losstaande kerktoren en het raadhuis dat er juist stijf tegenaan is gebouwd. De bouw begon in de 13de eeuw; aan de muren is te zien dat er daarna nog heel wat uitbreidingen volgden. De roodstenen kerk behoort tot de Top 100 van Nederlandse monumenten op de UNESCO-lijst. De benedenverdieping van het kleine stadhuis, met een gevel vol beelden, bogen en luiken, deed ooit dienst als waaggebouw. Tot begin 19de eeuw werden hier nog runderen en varkens gewogen voor ze in andere handen overgingen. 

Doen!

Elk jaar in augustus kent Appingedam het grootste shanty-festival van Europa, het Bie Daip-festival. De koren treden o.a. in de muziektent achter de Nicolaïkerk op.

Tijdens de jaarlijkse Coopluydenmarkt, ook in augustus, vechten ridders om jonkvrouwen, zitten bedelaars aan de voet van de kerktoren, prijzen ambachtslieden hun waren aan, wordt er gedanst en zijn er roofvogelshows. Eén dag lang ademt het centrum van de stad middeleeuwen.

Het is mooi wandelen in het in Engelse landschapsstijl aangelegde park van Landgoed Ekenstein (1648), aan het Damsterdiep (Alberdaweg 70). Met kinderboerderij en hertenkamp. 

Museum Stad Appingedam, tegenover de Nicolaïkerk, besteedt uitgebreid aandacht aan de historie en de vele gilden van ambachtslieden die de stad kende. Appingedam was vooral bekend om zijn gilde van zilversmeden. www.museumstadappingedam.nl

In zijn monumentale boerderij Muzenheerd aan het Damsterdiep toont schilder Rob Møhlmann realistische en figuratieve kunst. Westersingel 102-104, www.museummohlmann.nl

In het pand van de VVV (Oude Kerkstraat 1) zijn wisselende tentoonstellingen over de stad te bezichtigen.

Kijk voor meer informatie over bijv. stadswandelingen en rondvaarten op eemsdelta.groningen.nl.


Plan je reis



Meer Groningen


Deel deze pagina